Projekty nadciśnieniowych systemów zapobiegania zadymieniu klatek schodowych i korytarzy

Z systemami służącymi zapobieganiu zadymienia najczęściej spotykamy się przy zabezpieczeniu pionowych dróg ewakuacyjnych (klatek) i rzadziej przy zabezpieczeniu poziomych dróg (korytarze). Najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest system podwyższonego różnicowania ciśnień. Celem nadrzędnym dla takiego systemu jest ustalenie gradientu ciśnienia (kierunku przepływu powietrza) najwyższe ciśnienie utrzymywane jest na chronionych drogach ewakuacji, a w przestrzeniach wydzielonych od dróg ewakuacji ciśnienie jest stopniowo zmniejszane.

Oddymianie klatek schodowych – przepisy

Przy okazji warto wspomnieć o ostatnich zmianach w Warunkach Technicznych dla pionowych dróg ewakuacyjnych: według § 245 Drzwi prowadzące na klatkę schodową mają być  drzwiami dymoszczelnymi. Urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące usuwaniu zadymieniu wymagane na klatkach schodowych budynków wielokondygnacyjnych mają być uruchamianie samoczynnie za pomocą systemu wykrywania dymu.

Z kolei według § 256 WT  dopuszczalna długość dojścia ewakuacyjnego w budynku ZLIV, przy jednym kierunku ewakuacji (1 klatka schodowa), wynosi 60 metrów (w tym 20

metrów na poziomej drodze ewakuacyjnej). Wydłużenie tej długości dojścia jest dopuszczalne o 50% pod warunkiem ochrony drogi ewakuacyjnej za pomocą samoczynnych urządzeń oddymiających uruchamianych za pomocą systemu wykrywania dymu.  Wnioskiem płynącym z tych zapisów jest fakt, że instalacje oddymiania powinny być stosowane również w niektórych budynkach mieszkalnych. Np. w  budynku mieszkalnym powyżej 6 kondygnacji z jedną nieobudowaną klatką schodową, muszą zostać wyposażone w samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu.

Nadciśnieniowy system oddymiania – specyfikacja i wymagani

Oczywiście najpowszechniej stosowanym standardem jest niezmiennie PN-EN 12101-6:2007 Systemy kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła -- Część 6: Wymagania techniczne dotyczące systemów różnicowania ciśnień -- Zestawy urządzeń.

W normie określono systemy ciśnieniowe stosowane w celu zapobieżenia rozprzestrzeniania się dymu przez otwory w przegrodach budowlanych oraz podzielono je na klasy.  Określono również procedury sprawdzania zastosowanych systemów oraz wskazano warunkami ich wykonania i odbioru. Specyfikacje można zastosować do przestrzeni takich jak klatki schodowe, korytarze, przedsionki.  Podobnie jak przy pozostałych systemach należy zacząć od ustalenia podstawowych wymagań funkcjonalnych dla systemu tj.:

  • Wytworzenie i utrzymanie stabilnego nadciśnienia w trzonie klatki schodowej w stosunku do przestrzeni otaczającej w momencie kiedy klatka schodowa pozostaje zamknięta tzn. wszystkie prowadzące na nią drzwi są zamknięte. Bezpieczna określona wielkość nadciśnienia wacha się od 30 do 80 Pa w zależności od klasy przyjętego systemu.  Często wartość ta wynosi 50 Pa.
  • Utrzymanie nadciśnienia w klatce o wartości takiej żeby ewakujący się ludzie byli w stanie otworzyć drzwi. Parametr ten określa siła potrzebną do otwarcia drzwi która nie może przekraczać 100N
  • Ochrona klatki chodowej podczas prowadzenia ewakuacji i akcji ratowniczej. W przypadku drzwi otwartych drzwiach pomiędzy przestrzenią chronioną i niechronioną nadciśnieniem. Parametr ten będzie  spełniony jeśli utrzymana zostanie określona doświadczalnie prędkość przepływu powietrza. Często  prędkości ta mieści się w przedziale od 1 do 2 m/s
  • Uwzględnienie efektu kominowego przy obliczeniach czy parcia siły wiatru

Warto również nadmienić, że istnieje zmiana dla  Normy 12101-6 . Nowa propozycja zakłada dla systemu zapobiegania zadymieniu utrzymania nadciśnienia nie mniejszego niż 30 Pa, przy jednoczesnym założeniu,  że na żadnej kondygnacji siła niezbędna do otwarcia drzwi nie przekroczyła 100N. Należy również pamiętać  , ze obliczenia dla różnego rodzaju ilości powietrza oparte są  na normatywnych wielkościach nieszczelności zawartych w załączniku do normy. Natomiast, rzeczywisty poziom nieszczelności ściśle związany ze stanem budynku, jego funkcjonowaniem oraz eksploatacją. Niektóre budynki swój normatywny poziomom

nieszczelności uzyskują nawet dopiero po kilku latach eksploatacji. 

Zasady projektowania nadciśnieniowych systemów oddymiania

Z uwagi na powyższe systemy różnicowania ciśnienia naszym zdaniem  wymagają okresowych regulacji, dostosowania do aktualnego stanu budynku. Przy projektowaniu powinniśmy kierować się poniższymi zasadami:

- dobór odpowiedniej klasy systemu zgodnie w zależności od przeznaczenia obiektu i przyjętego scenariusza ewakuacji ( na podstawie Normy)

- określenie poziomu szczelności przestrzeni chronionych nadciśnieniem

- określenie strumienie powietrza koniecznego do spełnienia kryterium nadciśnienia w przestrzeni chronionej

- określenie wielkości punktu odbioru powietrza i dymu

- określenie strumienia powietrza dla spełnienia kryterium prędkości przepływu w drzwiach otwartych- określenie wielkości kalpy upustowej lub dodatkowych punktów nawiewno-wywiewnych jeśli są wymagane.  (w budynkach wysokościowych jako punkty punkty dodatkowego nawiewu powietrza zaleca się zastosowanie wentylatorów wspomagających).

W zależności od danego budynku oraz przyjętej dla niego klasy systemu jest bardzo wiele różnych aspektów które należy wziąć pod uwagę, ale niestety z uwagi na to trudno nawet po krótce opisać je wszystkie.