Instalacje tryskaczowe i zraszacze ppoż - stałe urządzenia gaśnicze wodne

Zdjęcie przedstawiające zraszacz systemu przeciwpożarowego. W tle, rozmazana czerwona rura idąca po suficie, od góry kadru w dół wychodzi ta sama rura, już ostra. Rura zakończona jest srebrnym zraszaczem z pomarańczowym plastikowym zabezpieczeniem.

Zdjęcie przedstawiające skomplikowany system przeciwpożarowy. Na środku kadru jest czerwono maszyna od której wychodzą na wszystkie strony czerwone i srebrne rury różnej grubości.

Instalacja tryskaczowa – czym jest i jak działa

Instalacja tryskaczowa –jest to stałe urządzenie gaśnicze wodne zapewniające ochronę danej przestrzeni przed pożarem, składające się ze źródła zasilania w wodę, jednej lub kilku sekcji tryskaczowych oraz prowadzących do nich przewodów rurowych.

Głównym zdaniem instalacji tryskaczowej jest wykrycie i ugaszenie wodą pożaru w jego wczesnej fazie lub w celu utrzymania pożaru pod kontrolą, do czasu pozyskania możliwością ugaszenia pożaru za pomocą innych sił lub środków.

Według PN EN -ISO 8421-4 Urządzenie zraszaczowe gaśnicze to takie, w którym rury wodne wyposażone są w zraszacze, rozmieszczone odpowiednich odległościach i na odpowiednich wysokościach, przeznaczone do lokalizowania i gaszenia pożaru przez wypływającą wodę. Rury napełniane są wodą na skutek zadziałania automatycznego urządzenia wykrywania lub ręcznego sterowania. Z kolei u rządzenie zraszaczowi zabezpieczające to samoczynne urządzenie składające się z przewodów rurowych z wodą, do których przyłączone są zraszacze, rozmieszczone w odpowiednich odległościach i na odpowiednich wysokościach, przeznaczone do podawania wody.

Projektowanie instalacji tryskaczowej – kluczowe parametry

Przy projektowaniu  instalacji tryskaczowej należy pamiętać o dobraniu lub/i obliczeniu wszystkich parametrów które są niezbędne do prawidłowego doboru instalacji i urządzeń. Poniższe parametry można uznać za kluczowe jeszcze przed przystąpieniem do procesu projektowania:

• Typ zastosowanej instalacji.

• Klasa zagrożenia pożarowego.

• Intensywność zraszania.

• Obliczeniowa powierzchnia działania.

• Maksymalna powierzchnia chroniona przez jeden tryskacz.

• Minimalny czas działania.

Rodzaj obiektów które muszą zostać wyposażone w instalację tryskaczową definiuje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719). [1]

Poza wymaganiami prawnymi innymi istotnymi sytuacjami dla wyposażania obiektu w instalację tryskaczowe są np. – względy ubezpieczeniowe, podtrzymanie dobrej reputacji, ciągłości funkcjonowania, czy złagodzenia budowlane – które uzyskany na postawie:

Kolejnym rozporządzeniem które wskazuje takie instalacji oraz umożliwia zastawanie złagodzeń budowlanych  jest Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.  (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.).[2]

Niestety ustawodawca nie przewidział w przepisach żadnych dodatkowych wymagań dla tej instalacji. Dlatego na zasadzie stosowania wiedzy technicznej – dopuszcza się stosowanie różnych standardów. W zależności od kraju z którego dany standard pochodzi ,jak również różnego podejścia i doświadczenia  inżynierów, projektantów, specyfikacje te w większym lub mniejszym stopniu różnią się od siebie. Różnice te dotyczą nie tylko samego podejścia do samego procesu projektowania lub wymagań zawartych w każdym ze standardów, Lecz różnią się również nawet interpretacji poszczególnych parametrów. Różnice te często bardzo wyraźnie wskazują który standard  lepiej opisuje zabezpieczenie konkretnych przestrzeni.

Specyfikacje dotyczące instalacji tryskaczowej

Główną specyfikacją techniczną wykorzystywaną przy projektowaniu instalacji tryskaczowych w Polsce jest PN-EN 12845:2015-10 Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja (dotyczy tryskaczy z EN 12256-1).

Natomiast specyfikacja ta nie została wprowadzona do obowiązkowego stosowania, co pozwala projektantom na stosowanie innych wytycznych projektowych. Najczęściej wykorzystywani standardami są  VdS-CEA 4001

NFPA 13 oraz dla zraszaczy, LPC 2015, CEN/TS 14816, VdS 2109.

Natomiast pomiędzy standardami istnieją też różnice na zasadowe. Na przykład standard PN-EN 12845:2015-10 dostarcza podstawowych wymagań celem

zaprojektowania SUG tryskaczowego oraz prezentuje podejście nakazowe (prescriptive approach).

Norma europejska obejmuje tylko urządzenia tryskaczowe z tryskaczami wymienionymi w EN 12259- oraz tryskacze ESFR.

Specyfikacja nie obejmuje tryskaczy: okiennych, Large Drop, Residential,

VdS CEA 4001:2014-04 są zbiorem wytycznych opracowywanych przez niemiecką instytucję rzeczoznawczą. (VdS Schadenverhütung GmbH to stuprocentowa spółka będąca własnością Stowarzyszenia Niemieckich Towarzystw Ubezpieczeniowych (GDV)).

Podstawę do opracowania zapisów tego standardu stanowią wytyczne europejskiego stowarzyszenia ubezpieczycieli (Insurance Europe): CEA 4001 (edition 2013-08) . Specyfikacja porusza  kwestie takie  jak: instalacja, eksploatacje i konserwację instalacji tryskaczowych, wymagania stawiane

wobec tych urządzeń, ich działanie prewencyjne czy rodzaje zagrożeń pożarowych. Najnowsze wytyczne zawierają również całkowicie zmienione rozdziały dotyczące atestu i dokumentacji. Wytyczne prezentują podejście nakazowe.

NFPA 13 „Instalacja urządzeń tryskaczowych” edycja 2016 – jest standardem amerykańskim, którego pierwsza edycja została wydana w 1896 roku. Amerykanie mogą poszczycić się bardzo dużym doświadczeniem jeśli chodzi o tego typu instalacje.  Najnowsza wersja standardu wymaga stosowania w połączeniu z innymi standardami m.in..:

• NFPA 20 „Standard for the Installationof Centrifugal Fire Pumps”

• NFPA 25 „Standard for the Inspection, Testing, and Maintenance of Water-Based Fire Protection Systems . Podejście wymagań oparte o cele funkcjonalne ( ang. performance-based approach).

Instalacja tryskaczowa a normy zharmonizowane

Warto wspomnieć fakt istnienia szeregu norm zharmonizowanych, które definiują jednoznacznie wymagania techniczne oraz funkcjonalne  dla poniższych podzespołów instalacji tryskaczowej:

PN-EN 12259-1Stałe urządzenia gaśnicze --Podzespoły urządzeń tryskaczowych i zraszaczowych --Część 1: Tryskacze

PN-EN 12259-2Stałe urządzenia gaśnicze --Podzespoły urządzeń tryskaczowych i zraszaczowych --Część 2: Zawory kontrolno-alarmowe wodne

PN-EN 12259-3Stałe urządzenia gaśnicze --Podzespoły urządzeń tryskaczowych i zraszaczowych --Część 3: Zawory kontrolno-alarmowe powietrzne

PN-EN 12259-4, Stałe urządzenia gaśnicze --Podzespoły urządzeń tryskaczowych i zraszaczowych--Część 4: Turbinowe urządzenia alarmowe

PN-EN 12259-5 Stałe urządzenia gaśnicze --Podzespoły urządzeń tryskaczowych i zraszaczowych--Część 5: Wskaźniki przepływu wody

Należy pamiętać, że przy wykonywaniu projektu i doborze urządzeń powinniśmy stosować takie które posiadają odpowiednie certyfikaty i zostały wprowadzone do obrotu w Polsce lub UE zgodnie z obowiązującym prawem i na postawie standardów zharmonizowanych lub specyfikacji technicznych.

Bardzo często spotykanym problem podczas projektowania instalacji tryskaczowych jest fakt, że projektach często brakuje podania założeń czy przyjętego standardu. Często spotykane jest również tzw. ,, mieszanie standardów’’ – które nie powinno mieć miejsca.

Korzystając z okazji chcemy zwrócić uwagę na  fakt,  ze od wielu lat producenci stosuję się do wymagań Underwriters Laboratories (UL)  dotyczących konieczności stosowania osłon dla  wszystkich tryskaczy ampułkowych. Należy pamiętać, że osłony powinny być zdjęte z tryskaczy dopiero gdy urządzenie tryskaczowe jest zmontowane i znajduje się w stanie gotowości. Bardzo ważnym aspektem jest również współdziałanie instalacji tryskaczowej  z instalacją wentylacji strumieniowej np. w garażach. Zachęcamy do zapoznania się z tym problemem w opisie instalacji oddymiającej strumieniowej.